Doświadczanie negatywnych emocji jest częścią życia każdego z nas. Jednak gdy obniżony nastrój, lęk czy złość utrudniają nam codzienne funkcjonowanie, zastanawiamy się nad profesjonalną pomocą – np. psychoterapią.

W Polsce obserwuje się wzrost zainteresowania psychoterapią poznawczo- behawioralną. Jest to najbardziej rozwijające się podejście psychoterapeutyczne w ostatnich kilkudziesięciu latach. Liczne badania potwierdzają jego skuteczność w leczeniu zaburzeń psychicznych, takich jak:

– depresja, zaburzenia afektywne dwubiegunowe,

– zaburzenia lękowe (lęk uogólniony, lęk napadowy, agorafobia, fobia społeczna, inne fobie),

– bulimia,

– zaburzenia obsesyjno- kompulsyjne,

– zespół stresu pourazowego

– zaburzenia pod postacią somatyczną.

Czym charakteryzuje się nurt poznawczo- behawioralny?

Każdy z nas tworzy własne wizje siebie, innych ludzi, świata, nadając znaczenie, oceniając wszystko, czego doświadczamy. Nasze myśli wpływają na to jakich emocji doświadczamy oraz jak się zachowujemy, a nie wydarzenia zewnętrzne czy inni ludzie!

Spójrzmy na przykład:

Karina weszła do biura i zauważyła, że gdy kolega ją zobaczył- odwrócił wzrok. Co mogła pomyśleć?

Przykład pokazuje, że różne myśli lub interpretacje danego zdarzenia mogą wywołać, w tej samej sytuacji, odmienne emocje. Jak się domyślamy, Karina inaczej też zachowa się w stosunku do kolegi, gdy poczuje złość, a jeszcze inaczej, gdy poczuje smutek. Zwykle przyjmujemy, że nasza ocena zdarzeń jest prawdziwa, natomiast  myślenie bywa nieracjonalne, zniekształcone i może przyczyniać się do rozwoju zaburzeń psychicznych. W procesie psychoterapii pacjent zmienia myśli na bardziej przystosowawcze, podejmuje zachowania pozwalające na racjonalną ocenę rzeczywistości.

Kolejny przykład:

Osoba z fobią społeczną myśli: Zrobię coś głupiego lub Wszyscy widzą, że jestem czerwona. Powyższe myśli budzą lęk oraz przyczyniają się do unikania przebywania w towarzystwie innych ludzi. Pacjent z pomocą psychoterapeuty zmienia swoje funkcjonowanie społeczne, dzięki:

– nauce rozpoznawania myśli powodujących lęk,

– dyskusji z tymi myślami i formułowaniu myśli przystosowanych,

– nabyciu umiejętności kontroli lęku,

– stopniowemu wchodzeniu w sytuacje wywołujące lęk (dzięki temu ma szanse się przekonać czy jego założenia są prawdziwe).

Cechy psychoterapii poznawczo- behawioralnej:

1. Relacja terapeutyczna

Oparta jest na zaufaniu i zrozumieniu. Psychoterapeuta dba o poczucie bezpieczeństwa pacjenta oraz wyraża dla niego akceptacje, tak, aby ten mógł w bezpiecznych warunkach wprowadzać zmiany w myśleniu, emocjach oraz zachowaniu. Relacja psychoterapeuty i pacjenta oparta jest na współpracy. W gabinecie spotyka się dwójka ekspertów (pacjent- ekspert w dziedzinie swojego życia, psychoterapeuta- ekspert od mechanizmów powstawania problemów natury psychicznej). Psychoterapeuta podąża za pacjentem, dba aby ten rozumiał problemy, których doświadcza oraz zasadność stosowanych technik terapeutycznych.

2. Ukierunkowana na cel

Pacjent wspólnie z terapeutą opracowują cele, które będą realizowane w trakcie psychoterapii, choć ostatnie słowo należy do pacjenta.

3. Koncentracja na teraźniejszości

Psychoterapeuta koncentruje się na obecnym funkcjonowaniu pacjenta, na objawach, z którymi przyszedł. Powrót do przeszłości odbywa się po to aby zrozumieć obecne funkcjonowania pacjenta.

4. Określona struktura terapeutyczna

Kiedy pacjent i terapeuta omówią diagnozę, ustalają czas trwania terapii. Terapeuta informuje, jaka ilość sesji będzie potrzebna, aby poradzić sobie z danym problemem. Sesje z reguły mają stałe elementy. Pacjent pomiędzy sesjami realizuje tzw. prace domowe, dzięki czemu uczy się być swoim własnym terapeutą i stopniowo uniezależnia się od pomocy psychoterapeuty.

5. Edukacja pacjenta

Terapeuta dostarcza pacjentowi wiedzy na temat mechanizmów powstawania doświadczanych zaburzeń, uczy pacjenta zmiany niekorzystnych nawyków, sposobów rozwiązywania problemów, pomaga oswoić się pacjentowi z zachodzącymi zmianami, motywuje do podejmowania nowych działań.

O autorce

Anna Stembalska, psycholog, psychoterapeuta poznawczo – behawioralny w trakcie certyfikacji. Ukończyła studia podyplomowe z zakresu diagnozy psychologicznej oraz Przygotowanie Pedagogiczne. Aktualnie przyjmuje pacjentów w prywatnej Poradni Psychologicznej. Zajmuje się diagnozą psychologiczną oraz terapią w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie. Od 2013r. związana z Domem Samotnych Matek z Dziećmi oraz placówką oświatową. Doświadczenie zawodowe zdobywała również w Warsztacie Terapii Zajęciowej oraz przedszkolnych oddziałach integracyjnych.

anna.stembalska@op.pl